In balans blijven is moeilijker dan het klinkt

In balans blijven is moeilijker dan het klinkt

Ik denk dat bijna niemand die "in balans zijn" wil, weet hoe dat er dagelijks uitziet. We hebben er allemaal een beeld bij: rustig, helder, niet uit het lood geslagen door een volle inbox of een nacht slecht slapen. Maar zodra het leven weer drukte, deadlines en emoties over je uitstort, verdwijnt dat beeld als sneeuw voor de zon. Dan grijp je terug naar oude patronen: doorrazen tot je erbij neervalt, of juist wegzinken in de bank en niks meer willen.

Ik herken dat maar al te goed. En het duurde lang voor ik doorhad: balans is niet iets wat je bereikt en dan vasthoudt. Het is iets wat je steeds opnieuw moet vinden. En dat is best moeilijk, want daarvoor moet je eerst kunnen herkennen wáár je zit.

De drie krachten die ons sturen: tamas, rajas en sattva

In de yogafilosofie – en in het verlengde daarvan de Ayurveda, de oude Indiase geneeskunde – bestaat het idee dat al het leven is opgebouwd uit drie basiskwaliteiten, de guna's. Ze zijn niet alleen filosofisch, in de Ayurveda vormen ze de kern van hoe naar lichaam en geest wordt gekeken: elke gedachte, elk voedingsmiddel, elke gewoonte draagt een van deze drie energieën in zich, en die energie beïnvloedt hoe wij ons voelen.

Tamas is de kwaliteit van traagheid en zwaarte. Het is de energie van slapen, van stilstand, maar ook van vastzitten en dichtklappen als het te veel wordt.

Rajas is vuur en beweging. De energie van doen, van drive, maar ook van onrust, opgejaagdheid en nooit klaar zijn.

Sattva is helderheid en harmonie. Niet log, niet gejaagd, maar aanwezig en zuiver in wat je voelt, denkt en doet.

De Ayurveda ziet deze drie niet als een keuze tussen goed en fout, maar als krachten die voortdurend met elkaar in wisselwerking zijn – in je lichaam, in je voeding, in je dagritme, in je gemoed. Te veel tamas maakt je log en somber. Te veel rajas maakt je gejaagd en uitgeput. Het streven is niet om altijd in sattva te zitten – dat is menselijk gezien niet eens haalbaar – maar om te herkennen waar je bent, en van daaruit zachtjes weer richting evenwicht te bewegen.

Waarom herkennen zo lastig is

Het probleem is: als je middenin rajas zit, ben je vaak te druk om het zelfs op te merken. En als je in tamas hangt, voelt alles zo zwaar dat reflecteren het laatste is waar je energie voor hebt. Precies dát maakt balans zo'n uitdaging. Je moet eerst uit de automatische piloot stappen om te zien in welke energie je verkeert, voordat je er iets aan kunt doen.

Dat vraagt om een moment van stilstand. Niet om te analyseren of te fixen, maar gewoon om te voelen: zit ik nu in vuur, in zwaarte, of ben ik helder? En dat eerste moment van voelen, dat is precies waar yin yoga en restorative yoga hun kracht laten zien.

De eerste stap: verbinding maken via yin of restorative yoga

Wat yin yoga en restorative yoga zo waardevol maakt, is dat ze je niet vragen om meteen iets te doen aan je onrust of vermoeidheid. Ze vragen alleen om er even bij te blijven zitten. In lange, passieve houdingen, met support van kussens en blokken, geef je je lichaam de tijd om te ontspannen tot voorbij de eerste laag spanning. En juist in die stilte, zonder afleiding, ontstaat er ruimte om te voelen wat er eigenlijk speelt.

Zit je in rajas? Dan merk je dat vaak al in de eerste minuten van een yin-houding: de onrust om stil te zitten, het verlangen om iets te "doen", de neiging om af te haken. Blijven zitten in die ongemakkelijke rust is precies de oefening. Langzaam kalmeert de ademhaling, zakt het zenuwstelsel, en verschuift het vuur naar iets zachters.

Zit je in tamas? Dan kan restorative yoga, met volledig ondersteunde houdingen waarin je lichaam echt mag rusten, je uit het gevoel van vastzitten halen zonder dat het je nog meer energie kost. Het is geen prestatie, geen actie – juist dat maakt het toegankelijk wanneer alles al zwaar voelt.

In beide gevallen begint het met hetzelfde: even niet wegrennen van wat er is, maar er verbinding mee maken. Voelen waar je zit, zonder oordeel. Dat is de eerste stap. Niet het oplossen van de disbalans, maar het simpelweg opmerken ervan.

Balans is een beweging, geen bestemming

Als er iets is dat ik heb geleerd, is het dit: balans zoeken is geen kwestie van voor altijd landen in rust en harmonie. Het is een zachte, voortdurende slingerbeweging tussen actie en rust, tussen vuur en stilte, met steeds een rustpunt waar je naar terugkeert. Yin en restorative yoga zijn geen wondermiddel dat je meteen in dat rustpunt zet. Maar ze zijn wél de plek waar je leert stilstaan, voelen, en de eerste stap zetten terug naar verbinding met jezelf.

En soms is dat al genoeg om de rest vanzelf te laten volgen.

Kom het eens ervaren tijdens de restorative yoga specials bij Yin Veda.

Lieve groet, 

Tamara